stihl
tex-star

Poradnik Młodego Drwala cz.12

Dodano: 09.03.2017

Tym razem szlaki operacyjne w lasach - co, gdzie, kiedy, jak i kto - wszystko co drwale powinni wiedzieć odnośnie zakładania i pracowania ze szlakami.

 

 

Szlaki operacyjne (technologiczne) są nieodłączną częścią w pracy drwala, bądź operatora maszyn leśnych. Jak i gdzie je zakładać i jakie warunki musza być przy tym spełnione?

 

29 czerwca ubiegłego roku to jedna z ważniejszych dat dla polskich zulowców. Konrad Tomaszewski – dyrektor generalny LP podpisał wówczas ogólnopolskie zarządzenie nr 35 o udostępnianiu drzewostanów siecią szlaków operacyjnych.

 

Co to oznacza?

 

Nic innego, jak tylko to, że tam gdzie to możliwe powinniśmy zakładać szlaki technologiczne w drzewostanach, aby ułatwiać sobie tę trudną pracę. I to zulowiec ma ostateczne słowo w tym, jak taki szlak powinien zostać poprowadzony i jakie powinien mieć parametry.

 

 

 

Szlaki – Jak wyznaczyć?

 

Szlak jest to pas powierzchni leśnej pozbawiony drzew i krzewów, przeznaczony do prowadzenia różnego typu operacji i zabiegów w drzewostanie. Powinien on stanowić element sieci komunikacyjnej danego nadleśnictwa.

 

Całą siecią szlaków powinny być udostępnione wszystkie (!) drzewostany, w których planuje się prace związane z pozyskaniem drewna, niezależnie od rodzaju stosowanej rębni.

 

Powinny one przebiegać po najkrótszych linach w kierunku dróg wywozowych, ale nie na przestrzał, tylko wykorzystując przy tym luki i przerzedzenia w drzewostanie. Jednocześnie szlak nie powinien być gwałtownie „złamany” z ostrymi skrętami – długość maszyny nie pozwoli jej wówczas na bezkolizyjne i bezproblemowe przejechanie przez taki zakręt.

 

 

W rębniach gniazdowych szlaki projektuje się po założeniu gniazd.

 

Założenie szlaków powinno odbyć się z pierwszym pozyskaniem masy w drzewostanie – zwykle jest to CP albo TW. W niektórych przypadkach, np. na wielkopowierzchniowych gruntach porolnych lub poklęskowych możliwe jest zaprojektowanie szlaków na etapie upraw, poprzez zwiększenie odległości między sadzonkami, a nie jak wydawać by się mogło między rzędami drzew.

 

Dlaczego tak? Ponieważ szlaki powinny być zakładane w poprzek rzędów a nie wzdłuż. Na takich powierzchniach w miejsce szlaku można wprowadzać gatunki przedplonowe – nie stanowiące głównego celu hodowlanego i gospodarczego dla leśników.

 

 

 

Aby dobrze oznaczyć szlaki operacyjne powinniśmy stosować znaki, które łatwo jest skorygować. Mogą to być kolorowe tasiemki, które można zerwać, bądź farba, którą z kory można zdrapać. Należy unikać „stałego” cechowania drzew np. siekierką przez tworzenie zaciosów. W wypadku pomyłki skaleczenie zostaje przecież na drzewie.

 

Drzewa na szlakach powinno ścinać się jak najniżej pnia i wyrównywać je w miarę do poziomu, tak aby nie niszczyły opon maszyn leśnych. Oprócz drzew na szlaku, drwal lub operator maszyny może usunąć drzewo przeszkadzające albo podkrzesać do 3 metrów wysokości przeszkadzające mu w pracy gałęzie.

 

Szerokości szlaków powinny wynosić od 4 do 5 metrów. Zależy to od używanego sprzętu – przy zrywce konnej jest to 2,5 metra.

 

Środkowe osi szlaków powinny być oddalone od siebie o ok. 20 metrów ale tutaj także jest to zależne od zastosowanych maszyn i wysięgu ich żurawi. W warunkach górskich mogą to być odległości zwielokrotnionych 20 metrów.

 

 

W górach

 

Tutaj najważniejszym czynnikiem decydującym o przebiegu sieci szlaków operacyjnych jest ukształtowanie terenu, jego pochyłości. Jeżeli instrukcje maszyn nie stanowią inaczej, to skiderami możemy poruszać się prostopadle do warstwic do 40% pochyłości terenu, forwarderem lub harwesterem do 35%, a ciągnikami z przyczepą do ok. 20 %.

 

 

Na większych spadkach zaleca się stosowanie specjalnych kolejek linowych do zrywki. Powyższe wartości wpływają na to, że sieć górskich szlaków operacyjnych powinna być prowadzona w kierunku prostopadłym do przebiegu warstwic.

 

Pochylenie poprzeczne szlaków nie powinno być większe niż 8%. To ważne ze względu na stabilność maszyn. Pozostawiane pniaki mogą tu mieć do 1 metra wysokości – stanowią one wówczas zaparcie dla ściętych sztuk. Dzięki temu nie staczają się na sam dół.

 

Szerokości i odstępy pomiędzy wyznaczonymi szlakami powinny być takie same jak na nizinach. Przy stosowaniu kolejek linowych szerokość trasy kolejki linowej jest zależna od wysokości jej zawieszenie – im wyżej tym trasa powinna być węższa. Z reguły szerokość takiej trasy waha się od 2 do 4 metrów.

 

W górach dopuszcza się także projektowanie stałych szlaków zrywkowych, prowadzonych równolegle lub skośnie do warstwic – wymagają one jednak wcześniejszego planowania, niż od razu z wejściem zabiegu w drzewostan. Pamiętajmy, że taki rodzaj szlaków powinien być odpowiednio naprawiany i konserwowany systematycznie.

 

           

Kto ma rację?

 

Przepisy mówią tutaj jasno – w przypadku niejasności i w sytuacjach wątpliwych co do możliwości odpowiedniego, prawidłowego poprowadzenia szlaków operacyjnych zaleca się konsultowanie ich przebiegu z wykonawcą prac na danym terenie.

 

Odstępstwa od przedstawionych wyżej reguł mogą mieć jedynie miejsce w nagłych zdarzeniach losowych. A jednak – co nadleśnictwo to obyczaj, jak zgłaszają nam zulowcy. Zarządzenie w dużej mierze nie jest wprowadzane, bądź jest tylko wybiórczo.

 

A żeby w ogóle zapytać operatora o szlak? Toż to największa hańba dla leśniczych lub podleśniczych…

 

 

 

Od autora

 

Wspomniane zarządzenie nr 35 z dnia 29 czerwca 2016 roku nakłada obowiązek zakładania szlaków na nadleśniczego. Nie wiedzieć dlaczego – wiele jeszcze miejsc, nadleśnictw broni się rękami, nogami aby tylko tego nie robić. Przyczyn może być kilka.

 

Uważam jednak, że dla chcącego nic trudnego – trzeba tylko wiedzieć jak i gdzie taki szlak może i powinien być założony, a także jakie powinny być jego parametry. Szlaki ułatwiają nam pracę i zwiększają wydajność zarówno maszyn, jak i drwali.

 

Zrywkowe, operacyjne, czy technologiczne? Problem z nazewnictwem szlaków znany jest nie od dziś. Wytłumaczenie jest jedno – jeżeli szlak służy wyłącznie do zrywki – jest to szlak zrywkowy. Jeżeli natomiast na nim prowadzone są również inne operacje technologiczne, np. ścinka i manipulacja drewna harwesterem – jest to szlak technologiczny bądź operacyjny.

 

Nie jest to duży błąd, gdy się pomylimy w nazewnictwie ale warto zdawać sobie z niego sprawę.

 

 

Zobacz pozostałe części "Poradnika Młodego Drwala":

 

Cz. 1 - Dlaczego drwale w Polsce nie używają dodatkowego osprzętu?

Cz. 2 - Taśma miernicza

Cz. 3 - Kleszcze do drewna

Cz. 4 - Klupa i inne dodatki w pasie drwala

Cz. 5 - Ostrzenie piły na stojąco

Cz. 6 - Łańcuch i jego parametry

Cz. 7 - Jak prawidłowo naostrzyć piłę?

Cz. 8 - Tankowanie pilarki

Cz. 9 - Elementy bezpieczeństwa w pilarce

Cz. 10 - Jak bezpiecznie obchodzić się z pilarką?

Cz. 11 - Planowanie prac 

Cz. 12 - Szlaki operacujne od podszewki

 

 

JH

 

 

Komentarze (0)
Zaloguj się lub zarejestruj, aby dodać komentarz.

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza.

© 2014 firmylesne.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone
Projekt i realizacja: DIFFERENCE